توجه نمىكردند ، درخت تمدنشان به بار نمىنشست . در روزگار كنونى نيز چنانچه تعصبهاى بىجا را كنار بگذارند و همدلى گذشته را تجديد كنند ، آن شوكت و عظمت ديرينه بار ديگر پديدار خواهد گرديد . پرسش 1 . مهم‌ترين عناصر در تعريف تمدن كدامند ؟ 2 . در ميان تعريفهاى ارائه شده در متن كدام تعريف جامع‌تر است ؟ 3 . مفهوم جهانى بودن تمدن اسلامى چيست ؟ 4 . آيه شريفه‌اى كه در مبحث آزادى در تمدن اسلامى آمده ناظر بر كدام جنبه از ابعاد فكرى و اعتقادى انسانهاست ؟ 5 . پژوهشى كوتاه دربارهء نخستين نظريه‌پرداز تمدنى اسلام ، يعنى ابن خلدون تهيه كنيد .